شیوع کرونا که از اواخر سال ۲۰۱۹ آغاز شد، افراد، سازمانها و نهادهای دولتی، بنگاههای کوچک و بزرگ و شرکتهای نوآفرین را تحت تأثیر قرار داده است. طی این مدت، بنگاههای فعال در حوزه فناوری و بهویژه فناوریهای بالا در تلاش بودهاند راهکارهای مناسب برای پیشگیری و مقابله با کرونا را توسعه دهند. در این میان، شرکتهای نوآفرین نیز نقشی کلیدی داشتهاند و در تلاش بودهاند با ایدههای نوآورانه امکان مقابله با این ویروس را فراهم کنند. برخی از این شرکتها با شیوع ویروس با دشواریها و چالشهای فراوان و در نتیجه کاهش درآمد مواجه شدهاند و برعکس، برخی دیگر (مانند پلتفرمهای فروش اینترنتی) شاهد افزایش تقاضا و سودآوری بودهاند.
دکتر سلامزاده و پاول دانا (۲۰۲۰) در مقالهای اقدام به بررسی چالشهای پیش روی شرکتهای نوآفرین ایرانی و تحلیل پیامد این چالشها برای شرکتها و سیاستگذاران کردهاند. این مقاله بر مبنای مصاحبه با بنیانگذاران ۱۵ شرکت نوآفرین ایرانی و تحلیل یافتههای آن از طریق تشکیل گروههای کانونی با حضور بنیانگذاران، سیاستگذاران و پژوهشگران تدوین شده است. چالشهای شناساییشده و پیامدهای آن در جدول زیر ارائه شده است.
|
چالش |
پیامد برای شرکتهای نوآفرین |
پیامد برای سیاستگذاران |
| مالی | · مدنظر قرار دادن روشهای خلاقانه جذب منابع مالی مانند تأمین مالی جمعی
· بازنگری طرحهای کسبوکار بر اساس شرایط اقتضایی ناشی از بحران · کاهش هزینههای اضافی از طریق بازنگری مدلهای کسبوکار · بازنگری اولویتها با تمرکز بر سودآوری، به جای رشد |
· پشتیبانی از صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، شتابدهندهها، مراکز رشد
· ارائه منابع کافی برای صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر دولتی · ارائه وامهای سرمایه در گردش با نرخ بهره کمتر · ایجاد امکان پرداخت مستقیم و تأخیر در بازپرداخت |
| مدیریت منابع انسانی | · پیکربندی دوباره تیمها و نقش آنها برای مقابله با اخراج اعضای اضافی تیم
· استخدام اعضای جدید دارای مهارتها و توانمندیهای چندگانه |
· ارائه یارانه حقوق
· پشتیبانی از کوچکسازی موقتی · پشتیبانی از اعضای مستعد عضو پایگاههای داده سازمانهایی مانند بنیاد ملی نخبگان |
| اقدامات و سازوکارهای حمایتی | · تهیه سناریوهای مختلف برای متقاعدسازی نهادهای مجری سازوکارهای حمایتی
· جمعآوری اطلاعات درباره اقدامات دولتی و اقدام برای بهرهمندی از مناسبترین اقدامات · دریافت خدمات مشاوره حقوقی درباره توقف یا لغو قراردادها |
· ارائه بستههای نجاتبخش برای سازوکارهای حمایتی
· مدنظر قرار دادن سیاستهای تشویقی مانند معافیتهای مالیاتی برای سرمایهگذاران · ارائه اطلاعات درباره اقدامات دولتی و ارائه خدمات حمایتی · ارائه خدمات حقوقی برای کمک به شرکتهای نوآفرین |
| بازار و بازاریابی | · پیمایش تغییرات بازار
· بازنگری برنامههای بازاریابی · مدنظر قرار دادن ابزارها و فنون خلاقانه بازاریابی |
· ارائه اطلاعات مناسب درباره بازارها، برای مثال از طریق ارائه پایگاههای داده
· تعبیه سیاستهای مناسب درباره شکست بازار · ارائه برنامهها بازاریابی و تفکر خلاق |
| مدیریت بحران | · بهبود مهارتهای عمومی مدیریت بحران
· بهبود مهارتهای مدیریت تعارض · بهبود مهارتهای کارآفرینی |
· بهبود نظامهای تشخیص بحران
· اجرای سامانههای تصمیمگیری حیاتی · مدنظر قرار دادن برنامهریزی اقتضایی و آموزش برای بحرانهای آتی |
| سایر چالشها | · بازنگری مدلهای کسبوکار
· یادگیری مدیریت چندوظیفهای · مذاکره با بازیگران کلیدی در زنجیره تأمین · پایش پاسخهای دولتی مرتبط |
· ارائه خدمات مشاوره به شرکتهای نوآفرین
· تحلیل نتایج و حذف پاسخهای نامناسب به همهگیری کرونا |
یکی از نهادهای متولی حمایت از این شرکتها در زیستبوم نوآوری کشور، صندوق نوآوری و شکوفایی است که اقدامات آن در این حوزه را با توجه به پیامدهای بیانشده در مقاله میتوان به شکل زیر بیان کرد:
- اختصاص ۵۰۰ میلیارد تومان اعتبار تسهیلاتی برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان، نوآفرین و فناور توانمند در حوزه پیشگیری و مقابله با کرونا
- استفاده از ظرفیت ۱۱ صندوق پژوهش و فناوری برای ارائه تسهیلات به شرکتها/ طرحهای منتخب (بیش از ۶۰ محصول در ۵ محور تجهیزات و ملزومات پزشکی، کیتهای تشخیص کرونا، ماسک، مواد ضدعفونیکننده، سامانههای نرمافزاری)
- اعطای تسهیلات کم بهره به شرکتهای دانشبنیان، شتابدهندهها و تأمینکنندگان فضاهای کار اشتراکی، شرکتهای فناور، خلاق و نوآفرین آسیبدیده از کرونا
- برگزاری رویدادهای ارائه به سرمایهگذار به منظور اتصال شرکتهای نوآفرین به سرمایهگذاران خطرپذیر
- تداوم برگزاری رویدادهای تبادل فناوری به صورت مجازی، بهویژه در حوزه سلامت، به منظور اتصال شرکتهای دانشبنیان و نوآفرین فعال و توانمند به مشتریان بالقوه داخلی و خارجی و کمک به حفظ و توسعه بازار آنها
- کمک به توسعه بازار شرکتهای دانشبنیان فعال در حوزه پیشگیری و مقابله با کرونا از طریق حمایت از حضور این شرکتها در نمایشگاههای بینالمللی و نیز ارسال بستههای مقابله با کرونا به سایر کشورها در قالب «کمکهای توسعهای»
- ارائه خدمات آموزش و مشاوره به شرکتها در حوزههای مدیریت بحران، بازنگری مدل کسبوکار، مدیریت منابع انسانی در بحران، بازاریابی و توسعه بازار، حقوقی و قراردادها و …
منبع:
۱٫ Salamzadeh, A., & Dana, L. P. (2020). The coronavirus (COVID-19) pandemic: challenges among Iranian startups. Journal of Small Business & Entrepreneurship, 1-24
۲٫ www.inif.ir